افزایش خطر گازگرفتگی با سردشدن هوا؛

صدای پای قاتل خاموش به گوش می‌رسد

 ((دلشوره غریبی به جانم افتاده بود، دو روز بود  که که از پیمان خبر نداشتم، درست از فردای روز عروسی‌اش که بعد از رفتن مهمانها، او و همسرش هم از من و بچه‌ها خداحافظی کردند و به خانه خودش رفتند و از آن موقع به بعد دیگر خبری از آنها نبود پیمان راننده کامیون بود حتی روزهایی که سرویس می‌رفت چند بار تماس می‌گرفت و جویای حال ما می‌شد اما حالا دو روز بود که نه تنها تماس نگرفته بود بلکه جواب تماسهای ما را هم نمی‌داد. در این دوروز چندبار از شدت دلشوره و دلتنگی تا جلوی منزلشان رفته بودم اما دلم نیامده بود زنگ بزنم ترجیح دادم مزاحمشان نباشم ولی دیگر طاقت نیاوردم و زنگ درشان را زدم چند بارپشت سرهم اما کسی جواب نداد اول فکر کردم شاید بی‌خبر به مسافرت رفته‌اند، اما وقتی از گوشه در حیاط ماشین پیمان را دیدم مطمئن شدم که اتفاق بدی برایشان افتاده است. با راهنمایی یکی از همسایه‌ها با پلیس و آتش‌نشانی تماس گرفتم، آتش‌نشانها ابتدا با تجهیزات مخصوص در ورودی را باز کردند و بعد تمام درها و پنجره‌ها را. چند دقیقه بعد اورژانس و پزشکی قانونی هم آمدند پلیس‌ها اجازه نمی‌دادند کسی واردشود اما من با التماس‌ وارد شدم و تلخ‌ترین صحنه زندگیم را دیدم.

پیمان به دیوار آشپزخانه تکیه داده و پاهایش را دراز کرده بود، مثل وقتهایی که ازسرویس می‌آمد عروسم هم در حالی که لباس حریر سفیدرنگی پوشیده بود روی تخت دراز کشیده بود، حالتشان طوری بود که انگار خوابشان برده و الان بیدار می‌شوند و ازحضور این همه آدم در منزلشان وحشت می‌کنند اما....کارشناس پزشکی‌قانونی بعد از معاینه آنها گفت:پسر و عروسم ساعتهاست به خواب ابدی رفته‌اند)) اینها گفته‌های مادری است که پسر و عروسش دوسال پیش در یکی از مناطق حاشیه‌ شهر همدان به علت مسمومیت با گازمونواکسید کربن جان خودرا از دست دادند.کارشناسان علت اصلی این حادثه تلخ را مسدود بودن مسیر دودکش ساختمان به علت ریزش مصالح ساختمانی و انتشار گاز کشنده co) ) درمحیط عنوان کردند.

اگر چه طی سالهای اخیر با هشدارهای مکرر سازمانهای آتش‌نشانی و فرهنگ‌سازی رسانه‌ها آمار فوت‌شده‌گان بر اثر استنشاق گاز مونواکسید کربن co سیر نزولی داشته است اما هنوز هم با رسیدن فصل سرما کابوس قربانیان این قاتل خاموش ذهن جامعه را مشوش می‌کند. هنوز معلوم نیست امسال از شروع سرما در نقاط مختلف کشور تا کنون چند نفر جان باخته‌اند، اما آمار رسمی نشان می‌دهد در سه ماهه اول امسال 134 نفر قربانی گازگرفتگی شدند که از این تعداد 90 نفر مرد و 44 نفر زن بودند.


 

 تهران در این مدت با 30 کشته بیشترین آمار گازگرفتگی را به خود اختصاص داده است، البته تهران صدرنشینی در فهرست مرگ را سالهاست که تجربه می‌کند. سال 91 از 697 نفری که در سراسر کشور به دلیل گازگرفتگی کشته شدند 181 نفر پایتخت‌نشین بودند. سال گذشته بیشتر قربانیان گاز (490 نفر) را مردان تشکیل می‌دادند. این اتفاق سال 90 هم رخ داده و آن سال 712 نفر از قربانیان مرد و 253 نفر زن بودند. آمار سال 90 در حالی 965 نفر را نشان می‌دهد که سال قبل‌تر از آن فقط 180 نفر بود. در واقع آمار از سال 89 به بعد روند صعودی داشته است.

در استان همدان نیز بنا به گزارش روابط عمومی اداره کل پزشکی قانونی ،آمار قربانیان گاز co در استان همدان در سال91 تعداد17 نفربوده است. در شش ماهه نخست سالجاری نیزچهار نفر بر اثر مسمومیت با گاز CO جان خود را از دست داده‌اند که این آمار در مقایسه با مدت مشابه سال قبل که تعداد فوتی‌های مسمومیت با گاز شش نفر بود، 34 درصد کاهش دارد.

علایم اولیه گازگرفتگی

 سوزش چشم و ته گلو، احساس علائم سرماخوردگی مانند آبریزش از بینی و سوزش بینی، خستگی و بی‌حالی،  نداشتن حوصله مطالعه و خواب آلودگی، سست شدن عضلات و میل به چرت زدن و سردرد بدون علت و سرگیجه ازجمله نشانه‌های اولیه گازگرفتگی هستند.

در مراحل بعدی گازگرفتگی که فرد به خواب رفته با جذب بیشتر این گاز بدون بو و رنگ فرد دچار بیهوشی و اغما می‌شود و چون درصد اشباع اکسیژن در خون کم می‌شود مغز کم کار شده و سیستم کنترل بدن که در مغز قرار دارد از کار می‌افتد و درنهایت فرد می‌میرد.

چرا به co  قاتل خاموش می‌گویند؟

چون ترکیب شیمیایی گازCO ناقص است و یک مولکول اکسیژن کم دارد تا بتواند به مولکول پایدار گاز CO2 تبدیل شود؛ بنابراین این گاز همواره میل ترکیبی شدید دارد. وقتی که مولکولCO وارد خون می‌شود با هموگلوبین خون ترکیب شده و مولکولی بنام کربوکسی هموگلوبین تشکیل می‌شود. علائم عمومی آن در ابتدا سردرد وسرگیجه و سیاهی رفتن چشم است وتقریبا هشیاری فرد و شناخت محیط را دچار مشکل می‌کند. از دیگر علائم این گاز، تهوع و استفراغ است. کم‌شدن هوشیاری باعث می‌شود که فرد کم‌کم به خواب فرو رود. اگرغلظت این گاز به بیش از ppm 12800 برسد ظرف دو دقیقه انسان را می‌کشد. در این حالت است فرد بدون آنکه فرصت فرار داشته باشد وحتی قادر باشد که دستگیره در راباز کند همان جا افتاده و جان می‌دهد. اگرغلظت گاز منواکسیدکربن در فضای بسته تا ppm 3000 باشد انسان فقط نیم ساعت می‌تواند دوام بیاورد و در ppm 800 این مدت به دو ساعت می‌رسد.گاز CO بر سلول‌های مغزی انسان اثر می‌گذارد وحالت هوشیاری را مختل می‌کند، بنابراین فرد هیچ دردی را حس نمی‌کند و به آرامی به خواب رفته و فوت می‌کند به همین دلیل به این حالت مرگ را قتل شیرین و یا قتل خاموش و به عامل این مرگ یعنی گاز CO قاتل خاموش و یا قاتل پنهان می‌گویند.

دلایل گاز گرفتگی چیست؟

بررسی آمارهای چند سال اخیر سازمان آتش‌نشانی نشان می‌دهد بیشترین علت بروز گازگرفتگی که 70 تا 80 درصد آن را شامل می‌شود نقص در سیستم دودکش است. سیستم دودکش از مولفه‌های مختلفی تشکیل شده است: قسمتی که در آن احتراق انجام می‌شود، کوره‌ی وسیله حرارتی است. این کوره دارای یک خروجی است که ازطریق آن محصولات احتراق شامل مخلوطی از گازهای مختلف منتشر می‌شود که گازهای CO و CO2 بیشترین آن را تشکیل داده و در فضای آزاد رها می‌شود. گاز دی‌اکسیدکربن (CO2) خطرمسمومیت مانند گاز منواکسیدکربن (CO ) را ندارد ولی گاز CO از خطر مسمومیت بسیار بالایی برخوردار است.

 دودکش اولین مولفه‌ی خروج محصولات احتراق است که به آن لوله بخاری هم گفته می‌شود و به وسیله آن خروجی کوره به دودکش دیوار وصل می‌شود. قطر این لوله باید بزرگتر و یا مساوی خروجی کوره باشد. گاهی اوقات دیده می‌شود که به علت کوچک بودن دهانه‌ی ورودی دودکش دیوار، از یک لوله تبدیل(از قطربیشتر به قطر کمتر) استفاده می‌شود که به دلیل ایجاد یک مقاومت در مسیر جریان هوای گرم و محصول حریق بخشی از گاز CO پس زده شده و از طریق منافذ کوره و لوله به فضای ساختمان برمی‌گردد.

نکته دیگر این که این دودکش‌ها باید حتما دارای شیب مثبت باشد، یعنی جهت دودکش روبه بالا باشد نه به سمت پائین. بارها مشاهده شده است که خروجی دودکش دیوار را در سطح پائین ساخته‌اند به این خاطر لوله بخاری را به اجبار روبه پائین کشیده وسپس به دودکش دیوار متصل کرده‌اند که بسیار خطرناک است.

نکته بعد این است که به هیچ وجه نباید از لوله آکاردئونی به عنوان لوله بخاری استفاده کرد. این لوله‌ها به مرور زمان مقاومتش را از دست داده و در آن افتادگی و در نتیجه ایجاد شیب منفی درلوله ودرنهایت برگشت گازهای ناشی از احتراق به فضای سکونت می‌شود. همچنین با گذشت زمان دربدنه لوله‌های آکاردئونی براثر حرارت و گذر هوای گرم از آن، سوراخ‌های بسیارریزی بوجود می‌آید که حتی با چشم هم دیده نمی‌شود. گازهای سمی CO از طریق این سوراخ‌ها کم‌کم وارد فضای خانه شده و باعث گازگرفتگی افراد می‌شود.

مورد دیگر این که دودکش‌های داخل دیوار باید از جنس مصالح ساختمانی مقاوم بوده وکاملا مستقل باشد و به صورت مشترک و انشعابی کار نشده باشد. متاسفانه بارها دیده شده که برای تخلیه دود‌های حاصل از موتور خانه، یک دودکش بزرگ در داخل ساختمان تعبیه شده و از هر طبقه هم یک انشعاب به این دودکش بزرگ متصل شده‌اند که این کار فوق‌العاده خطرناک بوده و مطمئن بدانید که این شرایط، کل ساختمان را ناایمن کرده و موجب گازگرفتگی همه ساکنان را فراهم می‌کند. یکی از اصول اولیه دودکش‌ها این است که هر دودکش باید مستقل از دودکش‌های دیگر باشد. دلیل برخی از حوادث گازگرفتگی در سال‌های اخیر همین انشعابات مشترک دودکش‌ها بود که بین واحدهای مختلف یک ساختمان وجود داشت.

مقاوم‌نبودن مصالح و عدم یکپارچگی دودکش‌های داخل دیوار هم از دیگردلایل وقوع حوادث گازگرفتگی است که حتی منجر به مرگ افراد نیز شده است بی‌آنکه حتی دربازدیدها وبررسی‌های اولیه نشت گازهای منواکسیدکربن مشخص شود. گاهی اوقات هم دیده شده که لوله‌های سیمانی را در داخل دیوارها بر روی هم چیده و روی آن را با موادی مانند گچ و. . . پوشانده‌اند.

به مرور زمان و بر اثر انبساط و انقباض ناشی از گرما و سرمای هوا، ترک‌هایی در این مکان ها ایجاد شده که گاز‌های منواکسیدکربن از این طریق به داخل واحدها و اتاقها نفوذ کرده و حادثه گازگرفتگی را موجب شده‌اند.

مورد بعدی این است که بعضی مواقع افراد به علت نبود دودکش دیوار، لوله بخاری را از پنجره به بیرون می‌کشند که کار اشتباه وخطرناکی است و ممکن است محصولات احتراق و گازهای خروجی به دلایل مختلفی دوباره به داخل وسیله حرارتی و در نهایت فضای ساختمان پس‌زده شده و موجب گازگرفتگی شود.

درصورت اجبار و نصب لوله از طریق پنجره، به ازای کشیدن هریک متر لوله افقی، باید 3متر به صورت عمودی و روبه بالا نصب شود و در بالای آن هم یک کلاهک H نصب شود.

یک نکته بسیار مهم در دودکش‌های دیواری این است که این دودکش‌ها باید حداقل 60 سانتی متربالاتر از پشت بام ادامه داشته باشد و در انتهای آن نیز حتما بایستی کلاهک H نصب شود. لوله بالای پشت‌بام باید از استقامت و ایستائی لازم برخوردار باشد تا با وزش باد و یا وارد آمدن ضربه ناگهانی مانند نشستن پرنده‌ای بر روی آن از جای خود کنده نشده و نیفتد.

وجود کلاهک H بر روی لوله باعث می‌شود که ازسقوط اشیا به داخل دودکش و مسدود‌شدن مسیر خروج گازها جلوگیری شده و در شرایط وزش باد و با وجود هوای پرفشار نیزخروج محصولات احتراق و گازهای منواکسیدکربن به بیرون از ساختمان به راحتی صورت پذیرد. این کلاهک باید مستحکم و مقاوم باشد و لازم است که هرچند وقت یکبار با بازدید‌های دوره‌ای از سلامت آن مطمئن شویم.

به همین دلیل برای پیشگیری از این نوع حادثه حتما ضروری است یک دستگاه هشدار دهنده گاز CO در نزدیکی جاهایی که سیستم های گرمایشی وجود دارد به ویژه در فضاهای بسته نصب شود تا اگراشکالی در سیستم دودکش‌ها ایجاد واین گاز سمی و خطرناک به هرشکلی منتشرشد افراد پیش از اینکه دچار گازگرفتگی شوند از این مهلکه نجات یابند.

تجهیزات و وسایل گرمایشی غیر استاندارد هم می تواند منجر به بروز حوادث گاز گرفتگی شود، گرچه فراوانی اش کم است ولی یکی از عوامل مرگبار دراین گونه حوادث است.

یکی دیگر از عوامل وقوع حوادث‌گاز گرفتگی روشن کردن خودرو در گاراژ و پارکینگ منازل است. بعضی راننده‌ها صبح هنگام برای اینکه موتور خودرو را گرم کنند این وسیله رادرفضای بسته مثل پارکینگ ساختمان ها روشن می کنند و به مدت طولانی دراین حالت باقی می گذارند که انتشار دود خودرو در فضای ساختمان وخانه سبب بروزگاز گرفتگی و حتی مرگ افراد می شود.

اقدام درمانی برای مراحل اولیه گازگرفتگی

سریعا درب اتاق باز شود و سعی شود بیمار در فضایی جدید که اکسیژن بیشتری دارد قرار گیرد اگر فرد هوشیار است اما فقط سردرد و  سوزش بینی و ته حلق دارد کافیست در هوای آزاد قرار گیرد تا کم کم گاز مونواکسید کربن از بدنش خارج شود و اکسیژن جای آنرا بگیرد و در این مدت نوشیدنی گرم بخورد و فعالیت جسمانی زیاد نداشته باشد .اما اگر بیمار دارای سابقه بیماری قلبی باشد یا سن خیلی کم(نوزاد) یا خیلی بالا دارد (کهنسال) لازم است تحت مداوا با اکسیژن قرار گیرد و همان مصرف مایعات نیز خوب است .در صورت بیهوش بودن فرد گازگرفته لازم است در هوای آزاد قرار گیرد و اگر تنفس ضعیف و سختی دارد به وی تنفس کمکی داده شود و سریعا" تحت درمان قرار گیرد .

 

 

راههای مقابله با قاتل خاموش

 

دریچه‌ی تبادل هوا حتما باید در فضای خانه وجود داشته باشد. دودکش‌ها را خیلی دقیق بازدید و کنترل کنیم. از وسایل گازسوز غیر استاندارد استفاده نکنیم. در مکان هایی که بخاری، آبگرمکن، پکیج و شومینه گازی کارگذاشته شده، حتما دستگاه هشداردهنده منواکسیدکربن نصب کنیم.

در خانه های زیر 60 متر مربع به هیچ وجه آبگرمکن دیواری و پکیج استفاده نکنیم. آبگرمکن را در آشپزخانه ها نگذاریم.قرار دادن آبگرمکن دیواری گازی درفضای بسته، فوق العاده خطرناک است به این دلیل به هیچ عنوان نباید این وسیله حرارتی در داخل حمام گذاشته شود.

اگر موازین ایمنی گفته شده را رعایت کنیم و هم چنین بازدید دوره ای دودکش ها، نصب هشدار دهنده و تعبیه منافذ لازم برای تبادل هوا انجام دهیم به نسبت یک در ده هزار هم احتمال وقوع حادثه وجود نخواهد داشت.



تاريخ : ۱۳٩٢/۸/٢٦ | ٧:۳٢ ‎ب.ظ | نویسنده : ا.عقیلی ا | نظرات ()
------------------------------------------------------------------------------------------
  • پاپو مارکت | بک لینک
  • کد اخبار



    استخدام